پیچ خوردگی مچ پا و پارگی رباط مچ پا از شایعترین انواع آسیبهای وارده به مچ پا میباشد. روزانه تقریباً مچ پای ۲۵ هزار نفر پیچ میخورد، این آسیب میتواند در هنگام پیادهروی در خیابان، قدم زدن در خانه یا در حال انجام تمرینهای ورزشی و فعالیتهای تناسب اندام رخ دهد.
افتادن از لبهی پیادهرو یا مکانی دیگر
پیچ خوردن یا تاب خوردن مچ پا در هنگام پیادهروی یا دویدن
فرود آمدن پس از پریدن درحالی که زاویه مچ پا اشتباه باشد
پیچ خوردن یا تاب خوردن مچ پا به دلیل پوشیدن کفش پاشنه بلند
موارد فوق نشان میدهد که چقدر راحت مچ پای افراد در هنگام انجام فعالیتهای منظم و روزانه پیچ میخورد.
پیچ خوردگی مچ پا چیست؟
پیچ خوردگی مچ پا عارضهای است که در آن بافت نرم و رباطهای مچ پا دچار آسیبدیدگی و پارگی میشوند و باعث درد مچ پا میباشد. رباط، باند قدرتمندی از بافت همبند است که استخوانها را به یکدیگر متصل میکند.
به طور کلی، رباط جانبی از چرخش شدید پا و مچ پا به داخل جلوگیری میکند. وقتی حرکت چرخشی شدید و فراتر از حد تحمل رباط باشد، رباط دچار پارگی میشود. به این وضعیت پیچ خوردگی مچ پا گفته میشود و شدت آن میتواند در حد پارگی جزئی و خفیفی که منجر به درد اندک میشود تا پارگی کامل که منجر به درد مچ پا و ناتوانی قابل توجه میشود، باشد.
انواع پیچ خوردگی مچ پا
پیچ خوردگی یا دررفتگی مچ پا از نظر شدت آسیب به ۳ درجه به شرح زیر تقسیمبندی میشود:
پیچ خوردگی درجه ۱: در این نوع پیچ خوردگی مچ پا تعداد اندکی از فیبرهای رباط پاره میشود و در نتیجه بیمار درد کمی احساس می کند که فعالیتهایش را مختل نمیسازد و همچنان عملکردی ۱۰۰% دارد.
پیچ خوردگی درجه ۲: تعداد قابل ملاحظهای از فیبرهای رباط پاره میشوند و به تبع آن، عملکرد بیمار تا حدی کاهش مییابد و مفصل نیز تا حدی دچار ناپایداری میشود.
پیچ خوردگی درجه ۳: تمام فیبرهای رباط خارجی پاره میشود و در اثر آن پارگی کامل، بیمار تقریباً ناتوان میشود و مفصل نیز دچار ناپایداری قابل توجه میشود.
اکثر موارد پیچ خوردگی مچ پا از نوع درجه ۲ است.
علت پیچ خوردگی مچ پا
پیچ خوردگی مچ پا عموماً در طول فعالیتهایی که شامل پریدن یا فعالیتهایی که مستلزم تغییر جهت سریع مخصوصاً در سطوح نامسطح است، به وجود میآید. این مشکل عموماً در ورزشهایی مثل فوتبال، بسکتبال، والیبال و نتبال به وجود میآید.
علت پیچ خوردگی مچ پا ترکیبی از چرخش پا به سمت داخل و چرخش پا و مچ پا به پایین در طول ورزشهای است که در آن پا و مچ پا باید وزن زیادی را تحمل کند. بیمارانی که دچار پیچ خوردگی مکرر مچ پا میشوند، اغلب دچار بی ثباتی مفصل میشوند.
نشانهها و علائم پیچ خوردگی پا
عبارتند از:
درد، خصوصاً هنگامی که وزن بدن را روی مچ پای درگیر قرار میدهید. در موارد شدیدتر، درد شدید در زمان آسیب دیدگی بروز مییابد و در عرض چندین ساعت پس از آسیب دیدگی ممکن است درد در زانو نیز احساس شود.
تورم و گاهی کبودی و کوفتگی
محدود شدن دامنه حرکت
عدم تحمل تمام وزن روی مچ پا، بیمار در حین راه رفتن میلنگد یا به دلیل درد نمیتواند وزن بدن روی پای خود را تحمل کند.
شنیدن صدایی شبیه صدای ضربه یا شکستگی یا حالت «تق» در هنگام پیچ خوردگی شدید
تشخیص پیچ خوردگی مچ پا
اگر مچ پایتان درد و تورم داشته و احتمال میدهید که پیچخورده است، به یک پزشک یا یک فیزیوتراپ خوب مراجعه کنید. اگر در شهر کرج هستید میتوانید به کلینیک دکتر دکتر بهرامی مراجعه بفرمایید.
در صورت شدید بودن نشانهها و علائمتان، امکان دارد که استخوانی از مچ یا ساق پایتان شکسته باشد. پزشک برای اطمینان حاصل کردن از عدم شکستگی استخوان مچ پا از تصویربردرای با اشعه ایکس استفاده میکند. شکستگی استخوان علائم مشابهی مانند ورم و درد مچ پا را دارد.
معاینه فیزیکی ممکن است دردناک باشد زیرا پزشک باید مچ پای بیمار را در جهات مختلف حرکت دهد تا متوجه شود آیا آسیبی به رباط وارد شده است یا خیر.
ممکن است، پزشک ام آر ای را تجویز کند در صورتی که احتمال دهد هر یک از موارد زیر در بیمار وجود دارد:
رباطها شدیداً آسیب دیدهاند.
سطح مفصل آسیب دیده است.
استخوان ترک کوچکی برداشته است یا مشکلات دیگری وجود دارد.
راهها و روشهای درمان
گزینه های مختلفی برای درمان پارگی تاندون مچ پا یا پیچ خوردگی آن همراه یا بدون عمل جراحی وجود دارند. گزینههای بدون عمل جراحی شامل روش های PRICE (حفاظت، استراحت، کمپرس یخ، استفاده از مچ بند طبی و بالا قرار دادن مچ پا) میباشد. اغلب پیچ خوردگی های درجه ۱ با این روش درمان می شوند.
پیچ خوردگی های درجه ۲ نیز با این روش اما در زمان طولانیتری قابل درمان هستند.
پزشک همچنین ممکن است به شما استفاده از آتل یا گچ را توصیه کند تا مچ پای شما را ثابت نگه دارد. چنانچه به پیچ خوردگی درجه ۳ دچار هستید، ممکن است به استفاده از گچ پا به مدت ۲ تا ۳ هفته نیاز داشته باشید.
میتوان از داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی برای کنترل درد و ورم استفاده کرد.
به طور کلی، درمان پیچ خوردگی توسط عمل جراحی به ندرت صورت میگیرد. عمل جراحی گاهی اوقات در صورت آسیب شدید به رباطها یا زمانی که روشهای غیر جراحی موثر واقع نشود، ضروری خواهد بود.
جراح ممکن است از روش آرتروسکوپی برای نگاه کردن به داخل مفصل برای تشخیص بخشهای شکستهی استخوان یا غضروف استفاده کند. سپس جراح روشهای لازم را به کار میگیرد.
فیزیوتراپی
هدف فیزیوتراپی تخصصی برگرداندن شما به فعالیتهای پیش از آسیبدیدگی است. بدون برنامه توانبخشی کافی و مناسب، امکان بروز تشدید مشکلات و مزمن شدن علایم (مانند کاهش دامنه حرکت، درد و تورم مزمن، و ناپایداری مفصل) وجود دارد که میتوانند عملکرد شما را مختل کند.